5 grudnia 2010

Pojęcie i istota molestowania seksualnego w miejscu pracy

Jak wspomniałem w jednym z wpisów pierwszym krokiem do właściwego uregulowania problemu molestowania seksualnego w miejscu pracy jest prawidłowe zrozumienie tego zjawiska. Definicji molestowania seksualnego w miejscu pracy jest wiele, ale najczęściej pojawiające się wskazują, iż jest to przede wszystkim zachowanie, na które stanowczo się nie godzimy. Zachowanie takie ma charakter seksualny oraz jest traktowane jako mające istotny wpływ na naszą sytuację w miejscu pracy (warunki pracy, płacy, udział w szkoleniach, możliwość awansowania).

„Coś za coś” vs „Wrogie środowisko”

W badaniach naukowych nad tym zjawiskiem najczęściej wskazuje się na dwie postacie molestowania seksualnego w miejscu pracy. Pierwszy z nich opiera się żądaniu pewnych zachowań o charakterze seksualnym  w zamian za utrzymanie pracy, podwyżkę lub awans – tzw. molestowanie typu „coś za coś”. Jest to najczęściej stosowana metoda molestowania, gdyż związana jest bezpośrednio z miejscem pracy. W Polsce pierwsze przypadki zostały dostrzeżone i opisane jako ten typ molestowania w latach 90 XX wieku, a wynikało to z przyjętego w USA ustawodawstwa, które regulowało tego rodzaju zachowania.

Drugim typem molestowania który najczęściej pojawia się w publikacjach naukowych i prawnych jest molestowanie typu „wrogie środowisko”. Opiera się ono na tworzeniu w miejscu pracy nieprzyjaznych warunków do wykonywania swoich obowiązków wynikających z warunków pracy. Powoduje to u ofiary przede wszystkim zanik poczucia bezpieczeństwa w stosunku do zachowania bezpiecznych warunków pracy. Jest to bardzo destrukcyjne, gdyż oprócz bezpośredniej ofiary, cierpią tu również pozostali współpracownicy. Ten rodzaj molestowania seksualnego został doskonale ukazany w filmie Barry’ego Levinsona „Disclouser” (w Polsce znany jako „W sieci”). W momencie gdy powstaje problem molestowania seksualnego, współpracownicy głównego bohatera coraz bardziej się od niego odsuwają z obawy o własne miejsce pracy. W tym typie wyróżnia się zachowania, które traktujemy jako niepożądane zainteresowanie seksualne o czysto fizycznym zabarwieniu (np. dotykanie, całowanie, poklepywanie) lub werbalnym (sprośne dowcipy, niestosowne komentarze o charakterze seksualnym lub dotyczące wyglądu) a także eksponowanie przedmiotów dotyczących materiałów o tematyce seksualnej. Ponadto możemy być również molestowani ze względu na przynależność do danej płci – tu zachowanie skierowane jest przeciwko osobie jako przedstawicielowi danej płci. Chodzi tu przede wszystkim o różnego rodzaju komentarze, uwagi o kobietach i mężczyznach, które w sposób stereotypowy i krzywdzący przypisują danej grupie negatywne cechy czy zdolności. Jak choćby powtarzający się stereotyp, iż kobiety radzą sobie gorzej na kierowniczych stanowiskach.

Definicja kodeksowa (Kodeks pracy)

Polski Kodeks pracy również zawiera definicję moletowania seksualnego. Zawarta jest w art. 183a § 6, w którym ustawodawca wskazuje iż, jest to każde nieakceptowane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, którego celem bądź skutkiem będzie naruszenie godności lub poniżenie oraz upokorzenie. Zachowanie sprawcy może polegać zarówno na fizycznych jak i werbalnych i niewerbalnych elementach. Tak przyjęta definicja jest odwzorowaniem definicji wspólnotowej (dyrektywa 2002/73/WE). Warto zauważyć, że definicja z Kodeksu pracy jest rozszerzona także o zachowania odnoszące się do płci pracownika. W regulacji wspólnotowej mowa jest jedynie o zachowaniach o charakterze seksualnym. Jest to o tyle istotne, iż pozwala nam na poszerzenie kręgu zachowań, które można uznać za molestowanie seksualne.

Podsumowując, mówiąc o molestowaniu seksualnym mamy na myśli każde zachowanie (również pojedyncze!), które jest przez nas nieakceptowane, związane jest z naszą seksualnością bądź odnosi się w jakiś sposób do naszej płci.  Mamy dwa główne rodzaje molestowania seksualnego: molestowanie typu „coś za coś” oraz typu „wrogie środowisko”, na co składają się dwa rodzaje zachowań, które w sposób bezpośredni lub pośredni odnoszą się do naszej seksualności lub płci.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz