25 marca 2016

Obowiązki pracodawcy związane z zajęciem wynagrodzenia za pracę przez komornika sądowego.

Wielu pracodawców spotkało się z sytuacją, w której odebrali od komornika sądowego informację o zajęciu wynagrodzenia za pracę lub też innych wierzytelności przysługujących pracownikom względem pracodawcy.

Pomimo, że jest to jeden z podstawowych sposobów egzekucji wielu pracodawców ma problem z udzielaniem odpowiedzi komornikom, a część z pracodawców zupełnie ignoruje takie wezwania sądząc, że w przypadku otrzymywania przez pracownika tzw. „minimalnego wynagrodzenia” zajęcie jest niemożliwe. A jeśli jest niemożliwe to przecież nie trzeba odpowiadać komornikowi. Jest to oczywiście błędna praktyka.

Zacznijmy od tego czego żąda od nas komornik w chwili zajęcia wynagrodzenia oraz jakich informacji będzie się domagał od pracodawcy w sytuacji wszczęcia egzekucji z wynagrodzenia pracę pracownika.

Po pierwsze komornik z chwilą zawiadomienia pracodawcy o zajęciu wynagrodzenia zobowiązuje go, aby nie wypłacał dłużnikowi zajętej części wynagrodzenia i przekazywał potrącone kwoty na konto komornika. Komornik może żądać podania informacji na przykład o numerze NIP pracownika, numerze PESEL, numerze rachunku bankowego pracownika. Komornik może żądać informacji, które w ocenie komornika są mu niezbędne do prowadzenia egzekucji - art. 761 § 1 kodeksu postępowania cywilnego (dalej k.p.c.).

Dla oceny jaka informacja jest potrzebna komornikowi znaczenie ma m.in. sposób prowadzenia egzekucji (np. z wynagrodzenia za pracę czy z nieruchomości). Jest to o tyle istotne, że komornik nie może żądać podania informacji o np. nieruchomości dłużnika (także od samego dłużnika) w sytuacji, w której wierzyciel nie wskazał takiego sposobu prowadzenia egzekucji.

Od wykonania żądania udzielenie informacji pracodawca może się uchylić w zakresie, w jakim zezwala na to przepis art. 248 §2 k.p.c. oraz art. 261 §2 k.p.c., czyli na przykład w sytuacji, gdy podanie informacji mogłoby narazić pracodawcę lub jego bliskich (małżonek, wstępni, zstępni i rodzeństwo oraz powinowaci w tej samej linii lub stopniu) na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową.

Ponadto komornik może żądać przedstawienia w ciągu tygodnia, zestawienia wynagrodzenia otrzymywanego przez pracownika (najczęściej karta wynagrodzenia pracownika) oraz podania w jakiej kwocie i w jakim terminie zajęte wynagrodzenie będzie przekazywane  komornikowi, podanie wszystkich przeszkód do wypłacania wynagrodzenia za pracę i złożenie w tym zakresie stosownego oświadczenia.

Co takim razie robić w sytuacji, gdy już dostaniemy od komornika list polecony z informacją o zajęciu wynagrodzenia?

W pierwszej kolejności zapiszmy na kopercie, w jakim dniu odebraliśmy przesyłkę poleconą. Jest to niezbędna informacja do prawidłowego obliczania terminu złożenia oświadczenia pracodawcy dla komornika. Na złożenie wyjaśnień komornikowi pracodawca ma 1 tydzień od dnia odebrania listu poleconego z zawiadomieniem o zajęciu. Listy polecone w chwili obecnej posiadają rejestrację elektroniczną (m.in. Poczta Polska, In Post), jednak z praktyki wiem, że zdarzają się sytuacje w których system wskazuje inna datę doręczenia niż faktycznie ono nastąpiło. Warto moim zdaniem samemu dbać o oznaczenie kopert datą ich odebrania.

Następnym krokiem, jaki pracodawca musi wykonać, jest dokładne przeczytanie pisma komornika w celu ustalenia jakich informacji komornik żąda i z jakiego składnika majątkowego pracownika prowadzona jest egzekucja (najczęściej już po samym tytule widać będzie czy egzekucja prowadzona jest z wynagrodzenia czy innych wierzytelności). Następnie należy ocenić czy pracownik, którego dotyczy zajęcie otrzymuje wynagrodzenie które pozwala na dokonanie zajęcia.
W osobnym wpisie przedstawię szczegółowo tą materię. W niniejszym wpisie wspomnę jedynie iż co do zasady wynagrodzenie pracownika otrzymującego tzw. "minimalne wynagrodzenie za prace" wolne jest od zajęć z uwagi na zapis art. 87 §3 i art. 871 kodeksu pracy (dalej k.p.). Piszę co do zasady gdyż odrębna regulacja dotyczy wierzytelności alimentacyjnych, które mogą być egzekwowane nawet w przypadku otrzymywania przez pracownika tzw. "wynagrodzenia minimalnego", ale o tym w innym wpisie.

W zależności od tego czy nasz pracownik otrzymuje wynagrodzenie w kwocie wyższej więcej niż minimalne wynagrodzenie będzie zależało jaką kwotę przesłać na rachunek bankowy komornika. Kwotę do potrącenia z wynagrodzenia pracownika obliczamy po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (art. 87 § 1 k. p.). Szczegółowe zasady potrącania wynagrodzenia pracownika uregulowane są w art. 87-91 kodeksu pracy.

Gdy obliczyłeś już kwotę, którą należy potrącić pracownikowi, przy najbliższej wypłacie dokonaj stosownego przelewu. Nie zapomnij jednak wcześniej (w ciągu tygodnia od otrzymania informacji od komornika) o zawiadomieniu komornika, o wszystkich wyżej wskazanych informacjach z zaznaczeniem, że realizacja zajęcia jest możliwa do określonej wyliczonej uprzednio kwoty. Zaś najbliższy przelew zostanie dokonany w momencie wypłaty wynagrodzenia zgodnie z zasadami panującymi u danego pracodawcy.

W jakich przypadkach pracodawca nie wykona zajęcia wynagrodzenia?
       - pracownik otrzymuje tzw. wynagrodzenie minimalne,
       - pracownik już u danego pracodawcy nie pracuje,
        - względem pracownika prowadzona jest inna egzekucja sądowa. 

W pierwszym przypadku oświadczenie pracodawcy ograniczy się do podania w terminie tygodniowym żądanych przez komornika informacji o pracowniku oraz krótkie oświadczenie pracodawcy, że pracownik otrzymuje tzw. wynagrodzenie minimalne, które na podstawie przepisów art. 87 i 871 k.p. wolne jest od zajęcia.

W przypadku drugim, gdy dany pracownik nie pracuje już u pracodawcy, również należy udzielić komornikowi stosownych informacji (w terminie tygodnia od odebrania przesyłki poleconej). W szczególności przesyłamy komornikowi kopię ostatniej karty wynagrodzenia z okresu zatrudnienia, informację o przyczynach zwolnienia pracownika oraz kopię ostatniego druku RMUA z okresu zatrudnienia (takich informacji co do zasady żąda komornik). Pracodawca ma również obowiązek zgodnie z art. 884 k.p.c. uczynić wzmiankę w świadectwie pracy pracownika (dłużnika) z oznaczeniem komornika, który zajął należność, jak również wskazać wysokość potrąconych już kwot. Jeśli wiesz kto będzie nowym pracodawcą pracownika, jesteś zobowiązany zawiadomić o tym komornika oraz nowego pracodawcę przesyłając mu dane odnośnie prowadzonej egzekucji. Obowiązek zawiadomienia o zmianie pracodawcy obciąża także dłużnika.

W trzecim przypadku mamy sytuacją uniemożliwiająca dokonanie zajęcia z uwagi na inną równolegle toczącą się egzekucją sądową. Pracodawca potrąca część wynagrodzenia w wyniku czego pracownik otrzymuje jedynie tzw. wynagrodzenie minimalne. Zatem kolejne potrącenie wynagrodzenia nie jest możliwe. O tym również należy powiadomić komornika wskazując w piśmie komornika, który prowadzi tą inną egzekucję oraz sygnaturę akt komorniczych.

Możemy się też zetknąć ze zdarzeniem, w którym egzekucję względem tej samej rzeczy lub prawa majątkowego prowadzi równolegle organ sądowy i organ administracyjny. Mamy wówczas do czynienia z tzw. zbiegiem egzekucji uregulowanym w art. 773 k.p.c. W takim przypadku ani pracodawca ani żaden z organów egzekucyjnych nie jest uprawniony do wskazania na rzecz którego z organów pracodawca zobowiązany jest potrącać zajętą część wynagrodzenia za pracę. W tym wypadku, na wniosek wierzyciela, dłużnika lub z urzędu organy egzekucyjne wstrzymują czynności egzekucyjne i przekazują akta egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej sądowi rejonowemu, w którego okręgu wszczęto egzekucję, w celu rozstrzygnięcia, który organ ma dalej prowadzić egzekucję. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może wypłacać pracownikowi pełną kwotę wynagrodzenia. Pracodawca w dalszym ciągu zobowiązany jest co miesiąc potrącać właściwą część wynagrodzenia. 

Spotkałem się z praktyką stosowaną przez część pracodawców polegająca na tworzeniu specjalnych depozytów w celu przechowania pieniędzy potrąconych z wynagrodzenia, w celu ich wpłacenia po rozstrzygnięciu zbiegu egzekucji. Taki sposób nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach, jednak jest dość powszechnie stosowany i akceptowany przez część komorników, którzy w żaden sposób nie reagują na chwilowe zaprzestanie regulowania należności. Należy jednak podkreślić, że takie działanie zawsze będzie obarczone pewnym ryzykiem. Równie dobrze komornik może potraktować wstrzymanie wpłaty jako naruszenie obowiązku pracodawcy z art. 886 §1 k.p.c. co może skutkować nałożeniem na pracodawcę grzywny.
Część pracodawców w ogóle nie reagowała na wystąpienie zbiegu egzekucji i w dalszym ciągu wpłacała część zajętego wynagrodzenia do dotychczasowego organu egzekucyjnego.  Taki sposób również był akceptowany przez organu egzekucyjne.

Problem ten zostanie rozwiązany już w niedalekiej przyszłości, bowiem z dniem 08.09.2016r. zmianie ulegną przepisy art. 773 k.p.c. który otrzyma następujące brzmienie:
Art.  773. [Zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej] – wersja oczekująca
§1. W przypadku zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie ten sądowy albo administracyjny organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - organ egzekucyjny, który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie.
§2. W przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo zagranicznego tytułu wykonawczego określonych w ustawie z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. poz. 1289 oraz z 2015 r. poz. 211) i egzekucji sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego - egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie administracyjny organ egzekucyjny.
§3. Zbieg egzekucji nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych.
§4. Strona lub uczestnik postępowania zawiadamiają sądowy organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, wskazując datę dokonania każdego zajęcia i wysokość należności, na poczet których każde zajęcie zostało dokonane.
§5. Sądowy organ egzekucyjny prowadzi łącznie egzekucje w trybie dla niego właściwym.
§6. W razie kolejnego zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucję administracyjną przejmuje sądowy organ egzekucyjny, który prowadzi łącznie egzekucje w wyniku pierwszego zbiegu egzekucji.

Jakie będą skutki niezastosowania się do pouczeń zawartych w pismach komornika kierowanych do pracodawców?

Skutki mogą być dwojakiego rodzaju.

Po pierwsze komornik sądowy na podstawie art. 886 § 1 może nałożyć na pracodawcę będącego osobą fizyczną grzywnę w wysokości do 2000 zł. W praktyce nie spotkałem się z sytuacją w której komornik zastosowałby grzywnę w niższej wysokości niż maksymalna. Wysokość grzywny pozostawiona jest uznaniu komornika. Zgodnie z §2 art. 886: Jeżeli pracodawcą nie jest osoba fizyczna, grzywnie podlega pracownik lub wspólnik odpowiedzialny za wykonanie takiej czynności, a w razie niewyznaczenia takiego pracownika lub niemożności jego ustalenia - osoby uprawnione do reprezentowania pracodawcy. Jeżeli pracodawcą jest spółka cywilna, grzywnie podlega którykolwiek ze wspólników.

Po drugie, niezależnie od kary grzywny, pracodawca może ponieść odpowiedzialność cywilną za wyrządzoną wierzycielowi szkodę powstałą w konsekwencji braku zastosowania się do do wezwania z art. 881 i 882 k.p.c. (obowiązki o których pisałem wyżej) lub też złożenie informacji o dłużniku niezgodnie z prawdą lub wypłata części wynagrodzenia dłużnikowi. Jest to odpowiedzialność deliktowa oparta na zasadach ogólnych zawartych w art. 415 kodeksu cywilnego.

Podsumowując należy stwierdzić, że nie należy lekceważyć i ignorować pism od komorników nawet w sytuacji,  w której wiemy że wynagrodzenie pracownika jest chronione przed zajęciem egzekucyjnym na podstawie przepisów prawa pracy. Należy pamiętać że pracodawca ma 1 tydzień na udzielenie odpowiedzi na pismo od komornika. Pamiętaj o wpisaniu daty, aby nie pomylić się przy obliczaniu terminu. Konsekwencje finansowe, jakie może ponieść pracodawca, który zaniecha ww. czynności mogą znacznie obciążyć budżet pracodawcy zwłaszcza, gdy wierzyciel udowodni, iż poniósł szkodę w związku z zaniechaniem pracodawcy. Odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy wymaga jednak odrębnego wpisu co nastąpi w niedalekiej przyszłości.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz