6 marca 2016

Ochrona przed molestowaniem seksualnym w kodeksie karnym - cz. II



Rozwijając poruszane wcześniej aspekty ochrony przed molestowaniem seksualnym w miejscu pracy na gruncie kodeksu karnego wskazywałem, że część zachowań traktowanych jako molestowanie w miejscu pracy wypełnia swoim zakresem znamiona takich czynów zabronionych jak zgwałcenia (art. 197 k.k), złośliwego i uporczywego naruszania praw pracowniczych (art. 218 k.k), zniesławienia (art. 212 k.k), zniewagi (art. 216 k.k), naruszenia nietykalności cielesnej (art. 217 k.k) czy nawet publicznego prezentowania treści pornograficznych.

Ustalmy więc kiedy zachowanie będące molestowaniem seksualnym może także wyczerpywać znamiona przestępstwa zgwałcenia. Po pierwsze niewątpliwie musi dojść do naruszenia naszej wolności seksualnej, którą można rozumieć jako prawo do dowolnego i samowolnego dysponowania własnym życiem seksualnym. W tym przypadku musi zatem dojść do zachowania gwałtownego z elementami przemocy. Może to być zachowanie stanowiące groźbę lub podstęp. W oparciu o takie zachowanie zazwyczaj musi dojść do obcowania płciowego z osobą, która w jakikolwiek sposób się temu sprzeciwiła. Osoba dopuszczająca się zgwałcenia zazwyczaj musi przełamać opór jaki stawia osoba molestowana. Słusznie zwraca się uwagę, iż w przypadku molestowania seksualnego w miejscu pracy częściej będzie dochodziło do innych form zgwałcenia, w szczególności zgwałcenia w pojęciu art. 197 § 2 KK. Mowa tam o doprowadzeniu osoby do poddania się albo wykonania innej czynności seksualnej. Przez inną czynność seksualną rozumie się takie zachowanie, które nie jest obcowaniem płciowym, aczkolwiek jest związane ze sferą seksualną człowieka. Może polegać na kontakcie fizyczny (cielesnym) z ofiarą lub też na „cielesnym i mającym charakter seksualny zaangażowaniu ofiary”( Uchwała SN z 19 maja 1999 r., I KZP 17/99, OSNKW 1999, nr 7-8, poz. 37, z częściowo aprobującą glosą J. Warylewskiego, OSP 1999, z. 12, s. 633-637.; J. Warylewski, Przestępstwa seksualne, Gdańsk 2001, s. 93). To właśnie zachowania o takim charakterze najczęściej występują w miejscu pracy, gdyż nie wymagają podjęcia specjalnych środków. We wpisie dotyczącym pojęcia i istoty molestowania seksualnego w miejscu pracy wskazałem między innymi na niepożądane zainteresowanie seksualne o czysto fizycznym zabarwieniu (np. dotykanie, całowanie, poklepywanie) lub werbalnym (sprośne dowcipy, niestosowne komentarze o charakterze seksualnym lub dotyczące wyglądu). Wskazane przepisy znajdą zastosowanie w szczególności w sytuacjach molestowania w miejscu pracy pomiędzy personelem tego samego szczebla. Należy pamiętać, że w przypadku gdy opisane zachowania oparte będą na relacji pracownik – pracodawca podstawą skazania będzie opisany w innym wpisie art. 199 k.k. odnoszący się do wykorzystania zależności służbowej. 

Kolejnym przepisem kodeksu karnego, który może odwoływać się do molestowania seksualnego w miejscu pracy (oraz mobbingu) jest art. 218 k.k Dotyczy on naruszenia określonych praw pracowniczych. Może to nastąpić bądź w sposób złośliwy, tj. w celu sprawienia przykrości pracownikowi. Jak również uporczywie, tj. dane zachowanie powtarza się kilkakrotnie lub trwa przez jakiś dłuższy czas. Oczywiście zachowanie może być też jednocześnie złośliwe i uporczywe. Jeżeli zachowanie nie ma takiego charakteru wówczas sprawca może ponieść odpowiedzialność za wykroczenie na podstawie przepisów prawa pracy (art. 281-283 KP).

Dość powszechnie przyjmuje się w doktrynie, że molestowanie seksualne może być kwalifikowane z art. 218 k.k. o ile jest złośliwe i uporczywe, a w większości przypadków tak właśnie jest. Jest to występek umyślny. Popełniony może być wyłącznie w zamiarze bezpośrednim, a osobą która może ją popełnić nie jest każdy, gdyż dotyczy osób wykonujących czynności z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Nie jest konieczne wystąpienie skutku w postaci szkody pracownika, wystarczy wykazanie negatywnego nastawienia pracodawcy do pracownika. W § 2 art. 218 k.k. ustawodawca reguluje odpowiedzialność pracodawcy za niedopuszczenie do ponownego przyjęcia do pracy osoby, która uzyskała orzeczenie właściwego organu o przywróceniu do pracy. Przepis ten chroni pracownika, który mógł zostać zwolniony z pracy w związku ze stawianiem oporu przy jego zachowaniu, które mogło kwalifikować się jako molestowanie seksualne.

Natomiast w § 3 art. 218 k.k. ustawodawca reguluje kwestie zobowiązania pracodawcy do wypłaty wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia ze stosunku pracy. Może to się wiązać m.in. z sytuacją w której pracodawcy zobowiązany jest zgodnie z art. 55 §11 KP do wypłaty odszkodowania w związku z ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracownika. Warunkiem koniecznym do wypłaty rzeczonego świadczenia jest stwierdzenie tego zobowiązania orzeczeniem sądu. Sankcje grożące pracodawcy w związku z naruszeniem praw pracowniczych (§1a) to grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. W przypadku określonym § 2 i 3 art. 218 KK jest podobnie, z tym że zmienia się wysokość kary pozbawienia wolności odpowiednio do roku i trzech lat pozbawienia wolności. Ponadto sąd ma możliwość zastosowania środka karnego w postaci zakazu zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej (O. Górniok (w:) J. Piórkowska-Flieger, Kodeks karny…, op.cit., s. 463. Jest to występek ścigany z oskarżenia publicznego. 

W kolejnym wpisie kilka informacji na temat zniesławienia, zniewagi, naruszenia nietykalności cielesnej, publicznego prezentowania treści pornograficznych oraz odszkodowania na gruncie kodeksu karnego. W dalszym ciągu w oparciu o tematykę molestowania seksualnego w miejscu pracy. 


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz