17 stycznia 2017

Kto w tym roku dostanie trzynastkę?

Dodatkowe wynagrodzenie roczne dla pracowników jednostek sfery budżetowej, czyli tzw. trzynastki, jest niepopularne wśród tych osób pracujących w sektorze prywatnym. Inne jest zdanie na ich temat wśród wielu osób zatrudnionych w sferze budżetowej, które to osoby na początku każdego roku kalendarzowego mogą otrzymać trzynastki, jeżeli spełnią określone przez prawo przesłanki. W dzisiejszym wpisie omówimy to, komu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie roczne, jakie są warunki jego nabycia oraz jakie są przesłanki negatywne dla wypłaty tego wynagrodzenia. Po przytoczeniu odpowiednich przepisów, zostaną one zaprezentowane na podstawie przykładów.


Uprawnionymi do trzynastek są pracownicy jednostek sfery budżetowej, czyli w myśl art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (dalej jako u.d.w.r):
1) pracownicy państwowych jednostek sfery budżetowej, dla których środki na wynagrodzenia są kształtowane na podstawie odrębnej ustawy,
2) pracownicy zatrudnionych w urzędach organów władzy publicznej, kontroli, ochrony prawa oraz sądach i trybunałach, wymienionych w art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych,
3) pracownicy samorządowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych prowadzących gospodarkę finansową na zasadach określonych w ustawie wymienionej w pkt 2,
4) biur poselskich, senatorskich lub poselsko-senatorskich oraz klubów, kół albo zespołów parlamentarnych.

Przepisów u.d.w.r. nie stosuje się natomiast, w myśl art. 1 ust. 3 u.d.w.r. do:
1) osób, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, czyli np. Prezydenta, Prezesa Rady Ministrów, Marszałka Sejmu lub Marszałka Senatu,
2) żołnierzy oraz funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Celnej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz Biura Ochrony Rządu.

Nabycia prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego dotyczy art. 2 u.d.w.r., zgodnie z którym:
„1. Pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego.
2. Pracownik, który nie przepracował u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego, nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego, pod warunkiem, że okres ten wynosi co najmniej 6 miesięcy.
3. Przepracowanie co najmniej 6 miesięcy warunkujących nabycie prawa do wynagrodzenia rocznego nie jest wymagane w przypadkach:
1) nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem i nauczycielem akademickim zgodnie z organizacją pracy szkoły (szkoły wyższej);
2) zatrudnienia pracownika do pracy sezonowej, jeżeli umowa o pracę została zawarta na sezon trwający nie krócej niż trzy miesiące;
3) powołania pracownika do czynnej służby wojskowej albo skierowania do odbycia służby zastępczej;
4) rozwiązania stosunku pracy w związku z:
a) przejściem na emeryturę, rentę szkoleniową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie rehabilitacyjne,
b) przeniesieniem służbowym, powołaniem lub wyborem,
c) likwidacją pracodawcy albo zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy,
d) likwidacją jednostki organizacyjnej pracodawcy lub jej reorganizacją;
5) podjęcia zatrudnienia:
a) w wyniku przeniesienia służbowego,
b) na podstawie powołania lub wyboru,
c) w związku z likwidacją poprzedniego pracodawcy albo ze zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących tego pracodawcy,
d) w związku z likwidacją jednostki organizacyjnej poprzedniego pracodawcy lub jej reorganizacją,
e) po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej albo po odbyciu służby zastępczej;
6) korzystania:
a) z urlopu wychowawczego,
aa) z urlopu macierzyńskiego,
ab) (uchylona),
ac) z urlopu ojcowskiego,
ad) z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
ae) (uchylona),
b) z urlopu dla poratowania zdrowia,
c) przez nauczyciela lub nauczyciela akademickiego z urlopu do celów naukowych, artystycznych lub kształcenia zawodowego;
6a) korzystania z urlopu rodzicielskiego;
7) wygaśnięcia stosunku pracy w związku ze śmiercią pracownika.”.

Negatywne przesłanki nabycia trzynastki zostały określone w art. 3 u.d.w.r., są nimi:
1) nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy trwającej dłużej niż dwa dni,
2) stawienie się do pracy lub przebywania w pracy w stanie nietrzeźwości,
3) wymierzenie pracownikowi kary dyscyplinarnej wydalenia z pracy lub ze służby,
4) rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Przykład 1.
Nauczyciel zatrudniony został w szkole na zastępstwo od 11.10.2016 r.
Dodatkowe wynagrodzenie roczne takiemu nauczycielowi nie należy się.
Nauczyciel ten bowiem nie przepracował bowiem w roku 2016 6 miesięcy (patrz art. 2 ust. 2 u.d.w.r.), ani nie został zatrudniony zgodnie z organizacją pracy szkoły (patrz art. 2 ust. 3 pkt 1 u.d.w.r.).
Należy mieć na uwadze, że zgodnie art. 63 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty:
„Rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku.”.
Nauczyciel, który nie został zatrudniony zgodnie z organizacją pracy szkoły lub nie przepracował co najmniej 6 miesięcy w roku kalendarzowym nie nabędzie prawa do trzynastki za dany rok. Podobną opinię wyraziło Ministerstwo Edukacji Narodowej w stanowisku z dnia 17 marca 2010 r. Zdaniem MEN „nawiązanie stosunku pracy z nauczycielem zgodnie z organizacją pracy szkoły” oznacza, że prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego dotyczy nauczycieli, z którymi stosunek pracy został nawiązany z początkiem roku szkolnego, tj. z dniem 1 września (z uwzględnieniem dopuszczonej przepisami możliwości rozpoczęcia zajęć w innym terminie).

Przykład 2.
Nauczyciel został zatrudniony w szkole na czas określony od 01-09-2015 do 25.06.2016 r.
Dodatkowe wynagrodzenie roczne takiemu nauczycielowi nie należy się.
Nauczyciel ten co prawda został zatrudniony zgodnie z organizacją pracy szkoły, aczkolwiek wskazać należy, że w cytowanym już art. 2 ust. 3 pkt 1 u.d.w.r. mowa jest o: „nawiązaniu stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego”. Rokiem kalendarzowym, o którym mowa w tym przepisie w niniejszym przypadku jest rok kalendarzowy 2016, a nauczyciel ten został zatrudniony w roku kalendarzowym 2015.
Nadto wskazać należy, że nauczyciel ten nie przepracował w roku 2016 6 miesięcy.

Przykład 3.
Pracownik samorządowy jest zatrudniony na czas nieokreślony. W roku 2016 przebywał na zwolnieniu lekarskim od 1.02 do 18.09.2016r. Od dnia 19.09.2016 r. poszedł na urlop macierzyński.
Dodatkowe wynagrodzenie roczne takiemu pracownikowi samorządowemu należy się (choć przyznać należy, że będzie ono stosunkowo niskie).
Pracownik ten wykonywał pracę w 2016 r. Okresy, w których nie pracował to okresy przebywania na zwolnieniu lekarskim oraz na urlopie macierzyńskim. Czas korzystania z urlopu macierzyńskiego to okres, o którym mowa w art. 2 ust. 3 pkt 6 lit. aa u.d.w.r., a więc okres zwalniający z obowiązku przepracowania w danym roku 6 miesięcy.
Trzynastka w niniejszym przypadku winna być obliczona proporcjonalnie do okresu przepracowanego u danego pracodawcy.

Przykład 4.
Pracownik samorządowy  przebywał na urlopie macierzyńskim od 1.01.2016 r. do 26.09.2016 r.,  a następnie od  27.09.2016 r. do 31.12.2016 r. na urlopie wypoczynkowym.
Dodatkowe wynagrodzenie roczne takiemu pracownikowi samorządowemu nie należy się.
Tu przytoczymy stanowisko prezentowane w doktrynie: Jedynym warunkiem uzyskania prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego – choć nie określonym wyraźnie przez art. 2 ust. 3 – będzie przepracowanie choć jednego dnia u danego pracodawcy przez pracownika, którego dotyczył będzie któryś z przypadków wskazanych w tym przepisie. Gdybyśmy mieli do czynienia z sytuacją braku przepracowania nawet jednego dnia w danym roku – dodatkowo wystąpiłaby sytuacja braku podstawy do obliczenia dodatkowego wynagrodzenia rocznego, gdyż wysokość tę ustala się proporcjonalnie do okresu przepracowanego u danego pracodawcy (np. pracownik w danym roku przebywa na zwolnieniu lekarskim od dnia 1 stycznia, następnie bezpośrednio po nim na urlopie macierzyńskim).” (por. A. Rzetecka – Gil, Dodatkowe wynagrodzenie roczne dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Komentarz).
Jeżeli więc dany pracownik w danym roku kalendarzowym nie przepracował ani jednego dnia, trzynastka nie należy mu się.


The above article in Polish relates to additional annual salary for employees working in public sphere.







1 komentarz:

  1. Super informacje, trzeba takie właśnie czytać, żeby być na bieżąco co dzieje się z pracą, jakie mamy prawa i co nam przysługuje :)

    OdpowiedzUsuń